Anadolu'dan Amerika Birleşik Devletleri'ne: Türk Kızılı

Türk Kızıl Buğdayı

Bu hatıralık buğday şişesi 1974’teki Kansas buğdayının yüzüncü yılı anısına Goessel’te satın alındı. Efsaneye göre, kasabanın Alman-Rus göçmenleri 100 yıl önce Kansas’ın modern buğday ekonomisinin tohumlarını ektiler.

Pek çok Kansaslı, Rusya'dan gelen Alman Mennonitlerin Türk kızıl buğdayını Birleşik Devletler’e getirdiğini düşünüyor. Barış yanlısı olarak bilinen Alman Mennonitlere, 1700'lerin sonunda askeri muafiyet vaadiyle Rusya cazip gelmişti. Rus politikası 1870'lerde düşmanca büyüdüğünde, bu etnik grubun büyük bir kısmı daha verimli topraklar için ayrıldı.

 

Alman-Ruslar

Kansas, birçok Alman-Rusun tercih ettiği yerdi. Batılı demiryolu şirketleri, ürünlerin ve tahılların taşınmasıyla karlarını artırmak için kendi hatlarında topluluklar oluşturmayı umuyorlardı. Bu toplulukları doldurmak için, Avrupa ülkelerinden benzer iklimlerdeki yetenekli çiftçilerin göç etmesini kolaylaştırmak için Alman işverenleri işe aldı. Sadece Alman Mennonitler arasından değil, aynı zamanda Rusya’nın Volga Nehri boyunca tarım yapan Roma Katolik Almanları arasında da işe aldılar. Alman-Rus göçmenler, 1870'lerde merkezi ovalarda büyük kitleler oluşturmaya  başladı; Mennonitler Marion County'ye, Roma Katolikleri de Kansas'taki Ellis County'ye yerleştiler.

Kızıl Türk

Bu göçmenler eli boş gelmedi. Aile hikayelerine göre, Mennonit aileleri Rusya'dan ayrılmadan önce mutfak eşyaları ve seyahat çantalarının içine Türk kızıl buğday tohumu yüklemişlerdi. 1874'te Kansas'a vardıklarında ilk mahsullerini Goessel çevresindeki zengin çiftliklere ekmişlerdi. O zamanlar Kansas'ta yetiştirilen başlıca tahıl mısır olmasına rağmen, Türk kızıl buğdayı büyük ovalar için çok uygun olduğunu kanıtladı. Buğday meyvesi daha fazla protein içeriyordu (en iyi unu üretiyordu), hastalığa karşı daha fazla direnç gösteriyordu ve sert kış koşullarında hayatta kaldı.

1974’te

Kansaslılar folklore dayanarak ilk Türk kızıl buğdayı ekiminin yüzüncü yılını kutlamışlardır.Goessel’de, yerli halk bu konuya adanmış bir müzenin inşası için para toplamak amacıyla ünlü buğday tohumu hatıra şişesi sattı. Ancak bazı uzmanlar, Türk kızılı hikayesinin sadece bir efsane olduğunu savundu. Göçmenlerin önemli miktarda mahsul verecek kadar buğday tohumu taşıdıklarının muhtemel olmadığını iddia ediyorlar. Ayrıca, Türk kızıl buğdayı, Mennonitlerin Rusya'da yetiştirdiği tipik buğday çeşidi değildi, bu da efsane hakkında daha fazla şüphe uyandırdı. Türk kızıl buğdayını Kansas'a ilk kimin tanıttığını belirlemek zor olsa da, Goessel gibi Alman Mennonit topluluklarının bitkiye kucak açtığı inkar edilemez. Bugün, Kansas'ta yetişen çok sayıda modern buğday çeşidi genetik olarak Türk kızıl buğdayına kadar izlenebilir. Birleşik Devletler, günümüzde Türk kızıl buğdayı gibi kışlık buğday çeşitlerinin mirası nedeniyle dünyanın en fazla buğday üreten bölgelerinden biridir. 1974'te Goessel'den geçen bir demiryolu çalışanı olan Charles Goebbel, bu şişeyi satın aldı ve 1981'de Kansas Tarih Müzesi'ne bağışladı.

 

Kaynak ve fotoğraf: https://www.kshs.org/kansapedia/turkey-red-wheat/16789

 
 
Yazı Anıtı – Turkey Red Wheat (Türk Kızıl Buğdayı), Walton, Kansas